ચારધામ હેલિકોપ્ટર યાત્રા..વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો :

ચાર ધામ યાત્રા શું છે?

ચારધામ યાત્રા એ ભારતની સૌથી લોકપ્રિય ધાર્મિક યાત્રા છે. ચારધામ એટલે ચાર દિવ્ય સ્થાનક, અને તે છે યમુનોત્રી, ગંગોત્રી, કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ. હિન્દુ ધર્મમાં આ તમામ ધામોનું ખૂબ જ મહત્વ છે અને  તે ઉત્તરાખંડના ગરેવાલ ક્ષેત્રમાં આવેલા છે.

ચારધામ યાત્રા ક્યારે શરૂ થાય છે?

ચારધામ યાત્રા દર વર્ષે અક્ષર્ય તૃતીયાના શુભ દિવસે શરૂ થાય છે અને તે સામાન્ય રીતે એપ્રિલથી મે મહિનાથી શરૂ થાય છે.

૨૦૨૦ માં ચારધામની યાત્રાની તારીખ શું હશે?

૨૦૨૦ માં, ચારધામ યાત્રાની તારીખ ૨૬ એપ્રિલ થી ૨૫ ઓક્ટોબર ની આસપાસ રહેશે.

ચારધામ મંદિરના દર્શન ખુલવાની અને દર્શન બંધ થવાની તારીખ નીચે પ્રમાણે છે

ચાર ધામ મંદિરમંદિર ખુલવાની તારીખ છેલ્લી તારીખ
યમુનોત્રી ૨૬ એપ્રિલ ૨૦૨૦ ૧૬ નવેમબર ૨૦૨૦
ગંગોત્રી ૨૬ એપ્રિલ ૨૦૨૦ ૧૫ નવેમ્બર ૨૦૨૦
કેદારનાથ ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૦ ૧૬ નવેમ્બર ૨૦૨૦
બદ્રીનાથ ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૦ ૨૫ Octક્ટો ૨૦૨૦

ચાર ધામ યાત્રા પર જવા માટેનો સૌથી શ્રેષ્ઠ સમય કયો છે?

ચારધામ યાત્રા પર જવાનો સૌથી શ્રેષ્ઠ સમય શરૂઆતમા જ એટલે કે એપ્રિલથી મે નો છે અને સપ્ટેમ્બરથી ઓક્ટોબરનો છે. જૂન અને જુલાઈ મહિનામાં ચોમાસા દરમિયાન ચારધામ યાત્રા પર ન જવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે આ દરમિયાન વારંવાર ભૂસ્ખલન થઈ શકે છે જેના કારણે મુસાફરી કરવી પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

ચારધામ યાત્રાની નોંધણી કેવી રીતે અને ક્યાંથી કરી શકાય?

જે લોકો કેદારનાથ, બદ્રીનાથ, ગંગોત્રી, યમુનોત્રી અથવા હેમકુંડ સાહિબની યાત્રા માટે વિચારી રહ્યા છે તેમના માટે બાયમેટ્રિક ફરજિયાત છે. એના માટે બાયોમેટ્રિક કેન્દ્રો પર રજિસ્ટ્રેશન કરાવું પડશે. જેના કેન્દ્રો જુદા જુદા સ્થળોએ સ્થિત છે. હરિદ્વાર, હ્રીંષિકેશ, જાનકીચતી, ગંગોત્રી, ગુપ્તકાશી, ફાટા, વગેરેની યાત્રા માટે, ફક્ત તમારા આધાર કાર્ડ અને મોબાઇલ નંબરની જરૂર પડશે.

અને જો ઓનલાઇન રેજીસ્ટ્રેશન કરવુ હોય તો, નીચે આપેલી લિંક પર ક્લીક કરો.

www.chardhambyhelicopter.com

ફોટોમેટ્રિક નોંધણી કેવી રીતે કરી શકાય?

ચારધામ યાત્રા માટે ફોટોમેટ્રિક નોંધણી ફરજિયાત છે. નોંધણી ઓનલાઇન અથવા તો નીચેના સ્થળો પર તમારા પહોંચ્યા પછી થઈ શકે છે:

હ્રીંષિકેશ બસ સ્ટેન્ડ, હ્રીંષિકેશ ગુરુદ્વારા, રાહી મોટેલ હરિદ્વાર, હરિદ્વાર રેલ્વે સ્ટેશન, દોબત્ત ઉત્તરકાશી, હિના ઉત્તરકાશી, સોનપ્રયાગ, ફાટા, ગૌરીકુંડ, પાંડુકેશ્વર અને ગોવિંદ ઘાટ.

ચારધામ યાત્રા કેવી રીતે કરી શકાય?

યાત્રા કરવાના ૨ રૂટ છે. એક તો પ્રાઇવેટ કાર, બસ કે ટેક્સીથી દિલ્હી દહેરાદૂન કે હરિદ્વારથી શરૂ થનારો એ સૌથી પહેલો અને સૌથી અગત્યનો રૂટ છે. હેલિકોપ્ટરની તુલનામાં તે વ્યાજબી પણ છે. બીજો રૂટ એ છે કે હેલિકોપ્ટર દ્વારા ચારધામ યાત્રા કરવી જેમાં એક દિવસ, બે દિવસ, ત્રણ દિવસ કે ચાર દિવસમાં બધી ચારધામ યાત્રાને આવરી લેવાય છે.  ચારધામ હેલિકોપ્ટર યાત્રા પણ પેકેજ સાથે આવે છે જેમાં યાત્રા ટેક્સી અને હેલિકોપ્ટર દ્વારા કરાવવામાં આવે છે. સૌથી વધુ લોકપ્રિય ચારધામ યાત્રા યમુનોત્રી અને ગંગોત્રી ટેક્સી દ્વારા અને કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ હેલિકોપ્ટર દ્રારા થાય છે.

ચારધામ યાત્રાના દર્શન માટે મારે શું સાથે રાખવું જોઈએ?

ચારધામ યાત્રાને હિમાલય પ્રદેશની સૌથી મુશ્કેલ યાત્રા માનવામાં આવે છે, તેથી તેને થોડામાં ન લો, કારણ કે આ પરિભ્રમણ માટે શારીરિક અને માનસિક રીતે સક્ષમ હોવું જરૂરી છે. ચાર ધામનું હવામાન ખૂબ જ અનિશ્ચિત હોય છે, દિવસમાં લગભગ ત્રણ વખત તાપમાનમાં ફેરફાર થાય છે, કેમ કે ત્યાં દિવસનો સમય ગરમ હોય છે સાંજ સુખદ હોય છે અને રાત્રી કેટલીકવાર ઘણી ઠંડી હોય છે. ગરમ ઊનનું જેકેટ, કોટ, સ્વેટર, ગ્લોવ્ઝ અને ઊનના મોજા જેવા ભારે ઉનના કપડા સાથે રાખવા અને સારી પકડવાળા બુટ અને સેન્ડલ, ફર્સ્ટ એઇડ કીટ સાથે રાખવું હિતવાહ છે. મચ્છર અને જંતુઓના ચેપથી બચવા માટે લોશન પણ રાખવું. અહીં કોઈપણ સમયે હવામાન બદલાય છે અને સાથે સાથે આ સ્થળે થોડો સમય વરસાદ પણ પડી શકે છે એટલે રેઇનકોટ પણ સાથે રાખવું.

ચાર ધામ ની યાત્રા દરમ્યાન વ્યક્તિગત દવાઓ લાવવાનું ભૂલશો નહીં જો કોઈને કોઈ પ્રકારની એલર્જી, ડાયાબિટીઝ અથવા અસ્થમા જેવા કોઈપણ રોગ હોય અથવા એવી કોઈ પણ સ્થિતિ કે જેને ઇમરજન્સી સારવારની જરૂર પડી શકે છે એને ખાસ સલાહ આપવામાં આવે છે કે પ્રિસ્ક્રિપ્શન અને દવાઓ સાથે રાખો. અને આ યાત્રા દરમિયાન ચિકિત્સકનો એક પત્ર પણ સાથે રાખો.

ચારધામ યાત્રાની યોજના કેવી રીતે કરી શકાય?

સૌ પ્રથમ યાત્રાની તારીખ, સભ્યોની સંખ્યા અને આખી સફર માટેનું અંદાજિત બજેટ નક્કી કરો. તમે કોઈપણ ટ્રાવેલ કંપની દ્વારા અથવા જાતે જ ચારધામ કરી શકો છો. જો તમે જાતે જ ચારધામ કરવા માંગતા હોવ તો ઓછામાં ઓછા ૨ થી ૩ મહિના પહેલાં જ તમારી હોટલનું અને તમારા પરિવાહનનું પ્રી-બુકીંગ કરાવી લો.

ચારધામ મંદિરોમાં દર્શન માટેની કોઈ વિશેષ ટિકિટ છે?

વીઆઇપી દર્શન ટિકિટની કાઉન્ટર સુવિધા ફક્ત કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ ધામમાં જ ઉપલબ્ધ છે. એક જ ધામ માટે વ્યક્તિ દીઠ આશરે ૨૫૦૦રૂ. થી ૩૦૦૦રૂ. ખર્ચ હોઈ શકે છે. ગંગોત્રી અને યમુનોત્રી ધામમાં વી.આઇ.પી. ટિકિટો માટે કોઈ ખાસ કાઉન્ટરો નથી જો કે મંદિરના પુજારીઓ દ્વારા ખાસ પૂજા-અર્ચના કરી શકાય છે.

સૌથી પહેલા કયા ધામની મુલાકાત લેવી જોઈએ?

ચારધામ યાત્રા એ એક નિયત ક્રમ માં જ થઈ શકે છે જે હંમેશાં પશ્ચિમથી શરૂ થાય છે અને પૂર્વમાં સમાપ્ત થાય છે, એટલે કે ચારધામ યાત્રા હંમેશા યમુનોત્રીથી શરૂ થઇ આગળ ગંગોત્રી ત્યારબાદ કેદારનાથ અને છેવટે બદ્રીનાથમાં સમાપ્ત થાય છે.

શુ ચારધામ યાત્રા એક દિવસમાં કરવી શક્ય છે?

હા, એક દિવસમાં હેલિકોપ્ટર દ્વારા ચારધામ યાત્રા કરી શકાય છે, પણ તે થોડું ભારે પડી શકે છે એટલે આમ તો બે દિવસ હેલિકોપ્ટર દ્વારા ચારધામને આવરી લેવા માટે પૂરતા છે. અને એની વધુ વિગતો માટે, કૃપા કરીને www.chardhambyhelicopter.com લિંક પર ક્લિક કરો. ચાર-ધામ યાત્રા કરવા માટે માર્ગ પરિવહન દ્વારા ઓછામાં ઓછા નવ થી દસ દિવસ લાગે છે.

શું આપણે દહેરાદૂનથી હેલિકોપ્ટર દ્વારા બે ધામ યાત્રા કરી શકીએ?

હા. દહેરાદૂનથી હેલિકોપ્ટર સેવા દ્વારા બે -ધામ અને ચારધામ યાત્રા પણ ઉપલબ્ધ છે, જે પૂર્ણ દર્શન માટે સામાન્ય રીતે તે જ દિવસથી અથવા બે દિવસની વચ્ચે હોય છે.

હું મારી ચારધામ યાત્રાની શ્રેષ્ઠ યોજના કેવી રીતે કરી શકું અને તે માટે ઓછામાં ઓછા કેટલા દિવસોની જરૂર છે?

જૂની દિલ્હીથી ચારધામ પ્રવાસ માટે બસ અથવા ટેક્સી દ્વારા ૧૨ દિવસનો સમય જરૂરી છે. જો કે તે જ પ્રવાસ માટે હ્રીંષિકેશ અને હરિદ્વારથી ૧૦ દિવસનો સમય જરૂરી છે. મુસાફરો જૂથ કે સંઘ માં જોડાઈ શકે છે અથવા અમારા દ્વારા પ્રવાસીઓને તેમના પ્રમાણે અનુકૂળતા કરી આપવામાં આવે છે.

ચારધામ યાત્રા માટે હેલિકોપ્ટર સેવાની વિગતો શું છે?

પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં શટલ સેવાઓ ચારધામ યાત્રા માટે ઘણી લોકપ્રિય બની છે. હેલિકોપ્ટર પેકેજમાં એક જ દિવસની ચારધામ યાત્રાનો સમાવેશ છે સાથે સાથે આવે છે, એક રાત, બે રાત, ત્રણ રાત, ચાર અને પાંચ રાત્રિની ચારધામ યાત્રા હેલિકોપ્ટર દ્વારા. કેદારનાથ માટે શટલ હેલિકોપ્ટર ટિકિટો ઉપલબ્ધ છે ગુપ્તકશી અને ગૌરીકુંડ વચ્ચે કેદારનાથ માટે ઘણી ખાનગી ઉડ્ડયન કંપનીઓ પણ કાર્યરત છે. દહેરાદૂનથી કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ માટે ચારધામ માટેની ચાર્ટર સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે.

શુ ચારધામ યાત્રા માટે કોઈ તબીબી પ્રમાણપત્રની જરૂર છે?

ચારધામ મંદિરો, ખાસ કરીને કેદારનાથ સમુદ્રની સપાટીથી ૩૦૦૦ મીટર ઉંચાઇ પર સ્થિત છે. ચારધામની યાત્રા પૂર્ણ કરવા માટે શારીરિક રીતે તંદુરસ્ત રહેવું જરૂરી છે. આ કારણોસર વર્ટિગો, ઓલટીટ્યુડ માઉટેઇન સિકનેસ (એ એમ એસ) હાઈ બ્લડ પ્રેશરના તબીબી પ્રમાણપત્રો સાથે રાખવા જે ખાતરી આપે છે કે તમે પ્રવાસ માટે યોગ્ય છો.

આ ઉપરાંત, યાત્રાળુઓને બાયોમેટ્રિક પ્રમાણપત્રની પણ જરૂર હોય છે જે ઉત્તરાખંડ સરકાર દ્વારા પ્રદાન કરવામાં આવે છે. બાયોમેટ્રિક પ્રમાણપત્રો માટે નોંધણી ઓનલાઇન અને ઑફલાઇન બંને રીતે કરી શકાય છે.

કેદારનાથ અને યમુનોત્રીનો પ્રવાસ કેટલો લાંબો છે?

કેદારનાથ ટ્રેક ૧૭ કિલોમીટર લાંબો છે, જે ગૌરીકુંડથી શરૂ થાય છે અને કેદારનાથ પર સમાપ્ત થાય છે જ્યારે યમુનોત્રી ટ્રેક ૬ કિલોમીટર લાંબો છે જે જાનકીચટ્ટીથી શરૂ થાય છે.

શું કેદારનાથની મુસાફરી સલામત છે?

કેદારનાથની યાત્રા સંપૂર્ણપણે સલામત છે. પરંતુ ચોમાસાની ઋતુમાં મુસાફરી કરવાનું ટાળવુ કારણ કે તે સમય દરમિયાન ભૂસ્ખલન અને માર્ગમાં અવરોધ ઉભા થવાની સંભાવના વધી જાય છે.

કેદારનાથ ધામ માટે કોઈ હેલિકોપ્ટર સેવા છે?

હા, કેદારનાથમાં ઘણી એવી હેલિકોપ્ટર કંપનીઓ છે જે સામાન્ય રીતે ફાટક, સેરસી, સીતાપુર અને ગુપ્તકાશીથી કેદારનાથ માટે શટલ સેવા ચલાવે છે.

ફાટાથી કેદારનાથ સુધીના હેલિકોપ્ટરનું ભાડુ કેટલું છે?

ફાટાથી કેદારનાથ સુધી હેલિકોપ્ટરનું ટિકિટનું ભાડુ વ્યક્તિ દીઠ આશરે ૭૫૦૦રૂ થી ૮૫૦૦રૂ ની વચ્ચે છે, જેમાં  વીઆઇપી દર્શન સાથે રીટર્ન હેલિકોપ્ટરનું ભાડું પણ શામેલ છે.

શું કોઈ મહિલા માટે એકલા ચારધામની યાત્રા કરવી સલામત છે?

જો તમે ઉત્તરાખંડની મુસાફરી કરી રહ્યા છો તો તમારે તમારી સલામતીની ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી કારણ કે તમારે દેવભૂમિમાં આવી કોઈ પણ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો નહીં પડે. તે છતાં પણ સ્થાનિક રીતે કોઈપણ પ્રતિષ્ઠિત ટૂર ઓપરેટરનું માર્ગદર્શન લઈને પ્રવાસ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. અહીં લોકો નમ્ર, સહકારી અને સહાયક છે અને જો તમને કોઈ સમસ્યા હોય તો યોગ્ય દિશામાં માર્ગદર્શન પણ આપે છે. જો સુયોજન અને યોગ્ય અમલ હશે તો એકલી મહિલા માટે તેની યાત્રા શ્રેષ્ઠ અને આજીવન પ્રિય ક્ષણ બની રહેશે.

શું ચારધામ યાત્રા માટે ૧ થી ૭ વર્ષના બાળકને લઈ જવાની મંજૂરી છે?

બાળકો સાથે ચારધામની મુસાફરી કરી શકાય છે, પરંતુ યાદ રાખો ચારધામ એ એક દૂરિયસ્થળ અને મનોહર સુંદરતાવાળુ તીર્થ સ્થળ છે. જો તમે બાળકો સાથે મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ તો ઇમરજન્સી દવાઓ, ગરમ કપડાં અને રેઈનકોટ વગેરે તમારી સાથે રાખો. અને પ્રતિષ્ઠિત ઉત્તરાખંડ સ્થિત ટ્રાવેલ એજન્ટ કે ઓપરેટર સાથે, તમારા ચારધામનું પેકેજ અગાઉથી જ બુક કરવાનું રાખો જેથી બાળકો સાથે હોય તો કોઈ તકલીફ ન પડે.

વૃદ્ધ લોકો માટે કઈ કઈ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે?

વૃદ્ધ લોકો માટે, ચાલવાના માર્ગ પર ઘોડાઓ, દાંડી કંડી જેવી સુવિધાઓ અને કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સહાય માટે થોડા થોડા અંતર પર મેડિકલ રિલીફ પોસ્ટ્સ પણ ઉપલબ્ધ છે.

ચાર-ધામ રૂટની હવાઈ માર્ગ અને રસ્તાની હાલત કેવી છે?

ચારધામનો તમામ હવાઇ માર્ગ અને રસ્તાઓ પ્રગતિમાં છે. અને પ્રમાણમાં તે અનુકૂળ છે કારણ કે દર વર્ષે લાખો યાત્રાળુઓ આ દિવ્ય ચારધામની મુલાકાત લે છે માટે સરકાર અને ઉત્તરાખંડ પર્યટન વિભાગ સરળ મુસાફરી માટે પહેલ કરી રહ્યા છે.

ચારધામ સેક્ટરમાં કોઈ એટીએમ ઉપલબ્ધ છે?

ના, ચાર ધામ પાસે કોઈ એટીએમ સેવાઓ નથી તેથી તમને પૈસા અગાઉથી ઉપાડવાની સલાહ આપવામાં આવે છે અથવા તમે જે બેંકની નજીક રાત્રિનું નિવાસ લઈ રહ્યા છો તે બેંકમાંથી પણ તમે ઉપાડી શકો છો. બદ્રીનાથ ધામમાં કેટલાક એટીએમ આવેલા છે. દહેરાદૂન અથવા તો હરિદ્વારથી પૈસા ઉપાડવા ની સલાહ આપવામાં આવે છે જે વધારે આયોજનપૂર્ણ રહેશે.

મારે રોકડ કે કાર્ડ રાખવું જોઈએ?

તમે જે ક્ષેત્રોની મુલાકાત લેશો તે ઘણા દૂરસ્થ છે, તેથી તમને કાર્ડ સ્વીકારતી જગ્યાઓ ઓછી મળશે.  તેથી તમારે તમારા કાર્ડ્સ સાથે સાથે રોકડ પણ રાખવું સરળ રહેશે.

યાત્રા દરમિયાન તબીબી ઉપાયો શું છે?

ચારધામ યાત્રા દરમ્યાન વિવિધ કેમ્પો છે જે તમામ તબીબી સુવિધાઓ અને વિવિધ પ્રકારની દવાઓ અને પાટાઓથી સજ્જ છે. ઉંચાઈ પર જવા માટે ઑક્સિજન સિલિન્ડરો પણ આપવામાં આવે છે કે જ્યાં યોગ્ય રીતે શ્વાસ પણ લેવાતો નથી. યાત્રા પર જતા પહેલા યાત્રીના આરોગ્યની તપાસ માટે વિવિધ તબીબી તપાસ-શિબિરો ગોઠવવામાં આવ્યા છે. અને આગળ યાત્રા પર જતા વખતે ફર્સ્ટ એઇડ બોક્સ રાખવાની જરૂર છે અને જો તમારું કોઈ ખાસ તબીબી પ્રિસ્ક્રિપશન હોય તો તે દવાઓ પણ.

ચારધામ યાત્રા દરમિયાન માર્ગમાં કઈ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે?

ચારધામ યાત્રા દરમિયાન માર્ગમાં પર્યટકો માટે અનેક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. આવાસ માટે ઘણી હોટલ, લોજ, સરકારી ગેસ્ટ હાઉસ અને ધર્મશાળા છે. ચારધામ યાત્રા માટે પ્રવાસીઓ માટે મફત તબીબી અને કટોકટી સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે. અહીં ઘણી રેસ્ટોરન્ટ અને ઢાબા આવેલા છે જે પ્રવાસીઓને ફક્ત શાકાહારી ખોરાક પ્રદાન કરે છે. ચારધામ યાત્રા માર્ગમાં તમેં પુષ્કળ શૌચાલયો અને પીવાના પાણીની સુવિધાઓ પણ જોવા મળશે.

શું મારી પાસે ત્યાંનું સ્થાનિક સિમ કાર્ડ હોવું જરૂરી છે?

ચારધામ સ્થળો દૂરસ્થ પ્રદેશોમાં સ્થિત છે, જે કનેક્ટિવિટીને અવરોધે છે. આમ, તમારી પાસે વાઇફાઇ અથવા નેટવર્ક હોઈ શકે છે. કનેક્ટ રહેવા માટે તમારે ત્યાંના સ્થાનીય સિમ કાર્ડ ની જરૂર નથી ફક્ત ભારતીય સિમ કાર્ડ હોય તો પણ ચાલે. જો કે, ચાર ધામ યાત્રાનો આખો વિચાર તમારો તમારા આત્મા સાથે ફરીથી જોડવાનો છે, તેથી ફોનને એક બાજુ રાખવો અને આ યાત્રા સંપૂર્ણ સમર્પણ સાથે પૂર્ણ કરવુ ઉત્તમ રહેશે.

શું હું ચારધામ યાત્રા દરમિયાન આલ્કોહોલનું સેવન કરી શકું છું?

મહેરબાની કરીને એક વાત નોંધ કરો કે ચાર ધામ યાત્રા એક અત્યંત પવિત્ર અને શુભ યાત્રા છે. આ યાત્રા તમારી જાતને બિનઝેરી કરવા અને તમારા આત્માને સાફ કરવા વિશે છે. આમ, તમે આલ્કોહોલ બિલકુલ પી શકતા નથી. કાયદા દ્વારા આ પ્રતિબંધિત છે અને જો તમે આ મુસાફરી દરમ્યાન દારૂ સાથે કે દારૂ પીતા પકડાવ છો તો ઉત્તરાખંડ પોલીસ તે માટે ભારે દંડ વસૂલ કરી શકે છે.

ચારધામ દરમિયાન શું હું નળનું પાણી પી શકું?

તમારે બોટલ અથવા બાટલીમાં ભરેલું પાણી રાખવું આવશ્યક છે જે તમે આપેલા સ્થળો પર ફરીથી ભરી શકો છો. ચાર ધામ યાત્રામાં ઘણાં વોટર રિફિલિંગ સ્પોટ છે, તેથી બોટલ લઇને તેને ફરીથી ભરવાનું ચાલુ રાખો. મિનરલ વૉટર પીવું વધુ સારું છે. યાત્રામાં હાઇડ્રેટેડ રહેવા માટે પાણી પીવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

ચારધામ યાત્રા વખતે શુ શું ટાળવું?

ચારધામ યાત્રામાં વધારે ઝવેરાત પહેરી જશો નહિ.

આ પ્રવાસ દરમિયાન તમે માંસાહારી ભોજન નહિ ખાઈ શકો. તમને કોઈપણ નોન-વેજ રેસ્ટોરંટ પણ મળશે નહીં. કેટલાક સ્થળો એવા છે જ્યાં ફોટોગ્રાફી કરવાની મંજૂરી નથી. તેથી ખાતરી કરો કે તમે તેનો આદર કરો છો અને સ્થાનિક લોકોની સંસ્કૃતિ અને ધર્મ પ્રત્યે આદર રાખો છો. જળ સંસ્થાઓ પાસે નિર્દેશ ન હોય ત્યાં સુધી સ્નાન કરશો નહીં. ફક્ત તે જ સ્થળોએ સ્નાન કરો જ્યાં તે વિશેષરૂપે જણાવેલ હોય કે તે સ્નાન માટે છે.